Thứ Hai, 21 tháng 7, 2014

Sự liên quan giữa não bộ và ngôn ngữ của trẻ

(GDVN) - Việc đưa trẻ đi mầm non không chỉ đơn giản để cho bé có môi trường vui chơi cùng bạn bè, mà còn có những khía cạnh khác mà phụ huynh cần quan tâm hơn.
Có không ít phụ huynh nghĩ rằng lý do nên đưa trẻ đi mầm non vì không có thời gian chăm sóc và theo dõi con cái.

Tuy nhiên, việc đưa trẻ đi mầm non không chỉ đơn giản là để cho bé có một môi trường vui chơi cùng bạn bè, hoặc được các cô cho ăn theo đúng lịch trình dinh dưỡng, mà việc đi mầm non còn có những khía cạnh khác mà phụ huynh cần quan tâm hơn. 
Một trong số đó chính là sự phát triển não bộ của trẻ trong giai đoạn từ 18 tháng tuổi trở lên. Đây chính là thời điểm mà các bé nên đi mầm non để có môi trường cọ sát với ngôn ngữ một cách thực tế và linh hoạt, là lúc mà ba mẹ nên bắt đầu có sự  quan sát kỹ càng cũng như dành thời gian quan tâm  chia sẻ cùng trẻ, giúp trí não trẻ được phát triển tối ưu nhất.
Não bộ và sự phát triển ngôn ngữ của trẻ
Não của trẻ em được lập trình sẵn về mặt di truyền với các quá trình cần thiết cho việc học tập và đặc biệt là học tập ngôn ngữ.

Những khả năng được lập trình sẵn này tương tác với môi trường mà trẻ học được từ nền văn hoá và hệ thống ngôn ngữ mà trẻ sống ở trong môi trường đó. Đối với trẻ em, sự phát triển ngôn ngữ được chia làm 2 giai đoạn: Trước 12 tháng tuổi – giai đoạn tiền ngôn ngữ và Sau 12 tháng tuổi – giai đoạn ngôn ngữ.
Chính ngôn ngữ đã góp phần quan trọng trong việc phát triển tư duy, hình thành và định hình nhân cách, kích thích trẻ tích cực trong các hoạt động sáng tạo… Ngôn ngữ là phương tiện hữu hiệu để giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh chính xác, rõ ràng, sâu sắc.

Thông qua ngôn ngữ, trẻ cũng biết những gì nên, không nên, từ đó sẽ dần hình thành ở trẻ những khái niệm ban đầu về đạo đức. Khi não xử lý nhiều thông tin ngôn ngữ nhập vào hơn, não sẽ trở thành một bộ xử lý ngôn ngữ có kỹ năng và hiệu quả hơn. 
Giai đoạn trẻ từ 18 tháng tuổi chính là giai đoạn cần tập trung nhiều nhất để trẻ làm quen với ngôn ngữ thứ hai.
Một trong những khám phá quan trọng nhất về sự phát triển não bộ của trẻ cho thấy rằng bộ não trải qua những giai đoạn then chốt trong việc học hỏi.

Nếu bạn ngăn bộ não không cho nó tiếp xúc thông tin trong khoảng thời gian trọng yếu này, thì bộ não có thể sẽ không bao giờ có được cơ hội phát triển tối ưu như ở giai đoạn này so với các giai đoạn khác.

Mặt khác, một số trải nghiệm sớm có thể giúp tăng cường sự phát triển của bộ não còn đang hoàn thiện, và có khả năng làm thay đổi hành vi trong suốt đời người.
Vậy còn vấn đề phát triển song ngữ cho trẻ?
Giai đoạn trẻ từ 18 tháng tuổi chính là giai đoạn cần tập trung nhiều nhất để trẻ làm quen với ngôn ngữ thứ hai.

Đối với các gia đình có dự định hướng cho bé học trong môi trường quốc tế thì đây chính là giai đoạn mà phụ huynh nên bắt đầu lên kế hoạch để bé được học song ngữ ở độ tuổi này.

Nghiên cứu gần đây cho biết trẻ em không chỉ có thể phân biệt được hai ngôn ngữ ở bất kì độ tuổi nào, mà những thuận lợi về khả năng tri nhận (nhận thức, tư duy, suy nghĩ), bắt nguồn từ việc tiếp xúc ngôn ngữ thứ hai, bắt đầu từ sớm khi chúng còn là trẻ sơ sinh.
Tiến sĩ Mike Assel (Phó Giáo sư University of Texas Health Science Center ở Houston) cho biết, nếu một đứa bé dưới 2 tuổi thường sử dụng câu ngắn, không có chủ ngữ thì những trẻ mẫu giáo bắt đầu nói được những câu hoàn chỉnh và diễn đạt cảm xúc của mình tốt hơn hẳn.

Chúng trả lời câu hỏi chính xác hơn, dùng những từ mới và nói những điều thực sự vui nhộn. Và thay vì lặp lại những câu nói nghe được, chúng còn bắt đầu diễn giải thêm cách hiểu của mình về thế giới.

Đặc biệt, các bé sẽ trải qua thời kì phát triển kĩ năng nói trong độ tuổi từ 2 đến 5, vốn từ của trẻ sẽ tăng lên (tới mức không thể đếm được) và bé sẽ kết hợp ba hoặc nhiều từ hơn trong một câu, phát âm rõ ràng hơn.

Đồng thời, những kĩ năng về ngôn ngữ, vận động và xã hội của các em bộc lộ một cách vượt trội ở lứa tuổi này, đem đến những cột mốc phát triển đặc biệt lí thú và rất đáng yêu.
Việc phát hiện ra trẻ em tiếp xúc với hai ngôn ngữ trước tuổi lên 10 sẽ đạt tới những cột mốc ngôn ngữ then chốt.
Trong một nghiên cứu công bố năm 2010, nhà tâm lí học Esther Adi-Japha (Trường Bar-Ilan Universit, Israel) đã phát hiện rằng những đứa trẻ song ngữ từ 4 đến 5 tuổi cho thấy tính sáng tạo nhiều hơn những đứa trẻ đơn ngữ khi được yêu cầu vẽ một căn nhà hay một bông hoa tưởng tượng. 

Trong khi đó, dữ liệu từ cuộc nghiên cứu 2008 từ phòng thí nghiệm của Laura-Ann Petitto (Nhà thần kinh học, Gallaudet University ở Washington) phát hiện ra trẻ em tiếp xúc với hai ngôn ngữ trước tuổi lên 10 sẽ đạt tới những cột mốc ngôn ngữ then chốt, như việc nói ra những ngôn từ đầu tiên và học cách đọc sách.
Bà cho biết “Những đứa trẻ này hiểu được chúng có hai ngôn ngữ khác biệt nhau ngay từ ban đầu và chúng không bị lúng túng gì cả”.

Đơn cử là trong một trường hợp điển hình từ những gia đình nói tiếng Anh, với những đứa trẻ trong gia đình này khi được học tại những trường nửa Tây Ban Nha, nửa Anh thì sẽ làm những bài kiểm tra đọc tốt hơn các bé chỉ học duy nhất chương trình tiếng Anh. (Nguồn: Scientific American Mind)
Những dẫn chứng trên có thể cho ta thấy rằng, về cơ bản, não bộ của trẻ trong độ tuổi đi mầm non không hề có phản ứng mạnh mẽ nào đối với việc học song ngữ; mà ngược lại, chính môi trường học song ngữ hoặc điều kiện được tiếp xúc với ngoại ngữ thứ hai ngay từ bé sẽ giúp cho con bạn có được một nền tảng vững chắc.

Riêng đối với tiếng Anh, nếu có lợi thế từ nhỏ thì trẻ không chỉ đọc hiểu một cuốn sách hay, tìm hiểu thêm nhiều kiến thức từ kho tàng tri thức trên thế giới mà còn có thể  kết nối cùng bạn bè quốc tế và tự tạo cơ hội cho chính mình  trên con đường học vấn và sự nghiệp trong tương lai.
Tại trường Mầm non Canada Maple Bear, các phương pháp học tiếng Anh sinh động như: học theo chủ đề, giảng dạy tích hợp.
Thế nhưng, trên thực tế thì để kích thích sự phát triển tư duy ngôn ngữ, trẻ cần có được cơ hội sinh hoạt và học tập trong một môi trường mà đòi hỏi sự giao tiếp ngôn ngữ liên tục không ngừng. 

Và một ngôi trường mầm non quốc tế với bạn bè từ những quốc tịch khác nhau, đội ngũ giáo viên bản ngữ nhiều năm kinh nghiệm, tận tâm trong công việc và tâm lý với con trẻ… sẽ là một môi trường thực sự phù hợp cho bé.
Tại trường Mầm non Canada Maple Bear, các phương pháp học tiếng Anh sinh động như: học theo chủ đề, giảng dạy tích hợp, trung tâm học tập và học tiếng Anh "hòa trộn" dành cho các bé từ 18 tháng đến 6 tuổi sẽ giúp các bé phát huy tối đa tiềm năng Anh ngữ của mình.
Phương châm “Trẻ em là trung tâm, an toàn và yêu thương” của Maple Bear sẽ khiến phụ huynh an tâm và hài lòng hơn khi gởi gắm con trẻ học tập tại đây.
Với Maple Bear, học không chỉ là tiếp thu mà còn là quá trình khám phá, thúc đẩy sáng tạo, không ngừng đặt câu hỏi, vận dụng kiến thức để thực hành và vui chơi tập thể, rèn luyện sức khỏe. Đây là những yếu tố giúp cho trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.

Thứ Sáu, 18 tháng 7, 2014

Em có thể ước tính được số cá trong ao không?

Ước tính là tính toán một cách khái quát. Có những lúc ta không thể tính toán một cách chính xác số lượng sự vật giống như là tính số cá đang bơi trong ao, sản lượng thóc trên đồng, số dân của một quốc gia… Khi đó phải sử dụng ước tính để tìm ra con số tương đối.
Thế nhưng, tuy ước tính không phải là cách tính chuẩn xác nhưng cũng phải tìm phương pháp sao cho con số ước tính sát với con số thực tế nhất.
Chúng ta ước tính sản lượng thóc trên 1 mẫu ruộng, phương pháp thường dùng là thu hoạch phần thóc trên 1 sào ruộng (1 mẫu = 10 sào), tính sản lượng của nó rồi nhân với 10 thì sẽ tìm ra sản lượng của 1 mẫu ruộng. Có khi để giảm thiểu sai số (sai số là giá trị chênh lệch giữa giá trị ước tính được và giá trị thực tế, vì là ước tính nên không tránh khỏi có sai số, chỉ có điều là giảm bớt sai số một cách hợp lí), người ta thu hoạch đồng đều số thóc trên những mảnh đất khác nhau, sau khi tính sản lượng thì tìm được giá trị bình quân của chúng ; sau đó lại lấy giá trị bình quân nhân với 10 thì sẽ ước tính được sản lượng 1 mẫu. Phương pháp này có hiệu quả hơn so với phương pháp đầu, bởi vì có thể lúa không được trồng một cách đồng đều, chỗ thì thưa chỗ thì dầy. Phép tính bình quân này chính là đã tính đến vấn đề này.
Vậy cũng dùng phương pháp này có tính được số cá ở trong ao không? Câu trả lời là không, bởi vì cá ở trong ao di chuyển không ngừng hơn nữa số cá những chỗ khác nhau là không giống nhau mà cũng không thể bắt tất cả cá trong ao lên để đếm được. Như vậy chúng ta nên làm như thế nào?
Có một cách rất hay. Trước hết hãy bắt một số cá bất kì trong ao ví dụ 100 con sau đó đánh dấu lên mình chúng rồi thả xuống ao. Một thời gian sau có thể nhận thấy số cá đã bị đánh dấu ấy đã di chuyển đến khắp mọi nơi trong ao, phân tán đều trong bầy cá. Lúc này chúng ta lại bắt thêm một số cá nữa, ví dụ 50 con, xem trong đó có bao nhiêu con đã được đánh dấu, có thể sẽ có 2 con là có kí hiệu trên mình. Vậy là trong số 50 con thì chỉ có 2 con là có kí hiệu, chiếm 2/50, trong ao lại có 100 con có kí hiệu, do đó số cá sẽ là 100¸(2¸50) = 2500. Con số này chính là số chúng ta ước
tính được.
Cũng như vậy để giảm bớt sai số chúng ta cũng có thể bắt cá chia làm nhiều thời điểm khác nhau, địa điểm khác nhau, đếm ra số cá đánh dấu trong đó rồi tính tỉ lệ của chúng sau đó tìm ra giá trị bình quân của các tỉ lệ này và lấy 100 chia cho giá trị bình quân này sẽ ước tính được tổng số cá trong ao.
Tuy rằng, làm như vậy thì phức tạp một chút nhưng kết quả tính được chính xác hơn so với cách bên trên.

Thứ Hai, 14 tháng 7, 2014

Loạt ảnh: Khoảnh khắc xót xa nhất trong lịch sử loài người


Nhiếp ảnh gia H.S. Wong đã chụp ảnh một em bé Thượng Hải ngồi bên cạnh đống đổ nát trong thời gian xảy ra cuộc chiến tranh Trung - Nhật năm 1937. Quân đội Nhật Bản đã đánh bom nhầm vào một nhà ga của thành phố khiến 1.500 người thiệt mạng.
Ảnh chụp lính trẻ 16 tuổi Hans-Georg Henke bật khóc. Tại thời điểm này, Henke là một thành viên của Đoàn Thanh niên Hitler được thành lập vào tháng 1/5/1945 - một ngày trước khi Đức đầu hàng. Trong ảnh, Henke trông còn khá nhỏ so với bộ quân phục thùng thình.
Đại dịch cúm Tây Ban Nha xảy ra vào năm 1918 đã khiến hơn 100 triệu người trên thế giới tử vong. Bức ảnh đã lột tả tình hình lúc đó: mặc dù đang thi đấu bóng chày nhưng các cầu thủ vẫn đeo khẩu trang để bảo vệ bản thân khỏi đại dịch.

Bức ảnh chụp những nô lệ có mặt trên boong tàu hải quân HMS Daphne ngày 1/11/1868 ở Đại Tây Dương. Đây là con tàu trong số các tàu của Anh giải cứu nô lệ khỏi nạn buôn bán. Trong 3 ngày sau, các tàu của Anh đã giải cứu được hơn 200 nô lệ và đưa họ trở về châu Phi.

Người lính làm nhiệm vụ bảo vệ bức tường Berlin ở phía Đông đã có hành động vô cùng nguy hiểm khi một giúp bé trai bị thất lạc cha mẹ vượt qua hàng rào dây thép gai để sang lãnh thổ phía bên kia.

Xác nông dân chết đói trên một đường phố ở Kharkov. Đây là một hình ảnh minh chứng cho nạn đói Holodomor, khiến 5 triệu người Ukraine tử vong năm 1933.

 Bức ảnh chụp bé gái Mông Cổ bị bỏ đói cho đến chết. Em bị nhốt trong 1 chiếc thùng gỗ đặt ở nơi hoang sơ vắng vẻ. Tấm ảnh này do Stefan Passe chụp khi đến quốc gia này và công bố nó trên ấn phẩm của tạp chí National Geographic năm 1913.

Lính thủy quân lục chiến Mỹ Joe O'Donnell đã chụp được bức ảnh đắt giá này. Cậu bé trong ảnh đang cõng em gái của mình khi thành phố Nagasaki bị đánh bom. O'Donnell đã bị ám ảnh bởi cảnh tượng này trong nhiều năm. Theo con trai của ông, bé gái đã chết trên lưng người anh, trong khi người anh đứng lặng người, mím chặt môi và không hề khóc trước sự ra đi của em gái mình, tựa như cậu bé đã nuốt hết nỗi đau vào lòng.

Bức ảnh chụp ngôi mộ tập thể - nơi Đức quốc xã đã giết 50.000 người ở trại tập trung Bergen-Belsen. Người đàn ông đứng giữa những thi thể nạn nhân của phát xít Đức là bác sĩ Fritz Klein - người bị treo cổ cho những tội ác đã gây ra vào tháng 12/1945.

Chủ Nhật, 13 tháng 7, 2014

Truyện họ Hồng Bàng

Đế Minh cháu ba đời họ Viêm Đế Thần Nông sinh ra Đế Nghi, sau nhân đi tuần về phía Nam đến núi Ngũ Lĩnh lấy được con gái bà Vụ Tiên rồi trở về, sinh ra Lộc Tục. Tục dung mạo đoan chính, thông minh phúc hậu, Đế Minh rất lấy làm lạ, muốn cho nối ngôi mình. Lộc Tục cố từ, xin nhường cho anh. Đế Minh liền lập Nghi làm kẻ nối ngôi. Lại phong Lộc Tục là Kinh Dương Vương để trị đất Nam, lấy hiệu nước là Xích Quỷ. 
Kinh Dương Vương có tài đi dưới Thủy Phủ, lấy con gái Long Vương ở hồ Động Đình, sinh ra Sùng Lãm hiệu là Lạc Long Quân, cho nối ngôi trị nước. Kinh Dương Vương không biết đi đâu mất. Lạc Long Quân dạy dân việc cày cấy nông tang, đặt ra các đẳng quân, thần, tôn, ti, các đạo cha con, vợ chồng, đôi khi trở về Thủy Phủ mà trăm họ vẫn yên vui vô sự, không biết do đâu được thế. Hễ dân có việc lại lớn tiếng gọi Long Quân rằng: "Bố ơi! sao không lại cứu chúng tôi". Long Quân tới ngay, sự linh hiển của Long Quân, người đời không ai lường nổi. 
Đế Nghi truyền ngôi cho con là Đế Lai, cai trị Bắc phương. Nhân khi thiên hạ vô sự bèn sai quần thần là bọn Xuy Vưu thay mình trông coi quốc sự rồi đi tuần xuống nước Xích Quỷ ở phía Nam. Khi đó, Long Quân đã về Thủy Phủ, trong nước không có chúa. Đế Lai bèn để ái nữ là âu Cơ và các thị tỳ ở lại nơi hành tại rồi đi chu du thiên hạ, ngắm các nơi danh lam thắng cảnh. Thấy hoa kỳ cỏ lạ, trân cầm dị thú, ngọc ngà vàng bạc... các thứ đá quý, các cây trầm, đàn cùng các sơn hào hải vật không thiếu thứ gì, khí hậu bốn mùa không lạnh không nóng, Đế Lai rất ái mộ, vui quên trở về. 
Dân phương Nam khổ vì bị người Bắc phương quấy nhiễu, không được yên sống như xưa mới cùng gọi Long Quân rằng: "Bố ơi ở đâu mà để cho dân Bắc xâm nhiễu phương dân".
Long Quân đột nhiên trở về, thấy Âu Cơ có dung mạo đẹp đẽ kỳ lạ, trong lòng vui mừng, bèn hóa thành một trang thiếu niên phong tư tú lệ, tả hữu kẻ hầu người hạ đông đúc, vừa đi vừa ca hát đánh trống. Cung điện tự nhiên dựng lên. âu Cơ vui lòng theo Long Quân. Long Quân giấu Âu Cơ ở Long Đài. Nham Đế Lai trở về, không thấy Âu Cơ, sai quần thần đi tìm khắp thiên hạ. Long Quân có phép thần thông biến hóa thành trăm hình vạn trạng yêu tinh, quỷ sứ, rồng, rắn, hổ, voi... làm cho bọn đi tìm đều sợ hãi không dám sục sạo, Đế Lai bèn phải trở về. Truyền ngôi đến đời Du Võng, thì Xuy Vưu làm loạn. Vua nước Hữu Hùng là Hiên Viên đem chư hầu tới đánh nhưng không được. Xuy Vưu mình thú mà nói tiếng người, có sức khỏe dũng mãnh. Có người dạy Hiên Viên dùng trống da thú làm lệnh, Xuy Vưu sợ hãi chạy về đất Trác Lộc. Đế Du Võng xâm lăng chư hầu, cùng Hiên Viên giao binh ở Phản Tuyền đánh ba trận đều bị thua, bị giáng phong ở đất lạc ấp rồi chết ở đó. Giòng họ Thần Nông tới đây thì hết.
Long Quân lấy Âu Cơ rồi đẻ ra một bọc, cho là điềm bất thường, vứt ra cánh đồng; qua sáu bảy ngày, bọc vỡ ra một trăm quả trứng, mỗi trứng nở ra một con trai, mới đem về nhà nuôi. Không phải bú mớm, các con tự lớn lên, trông đẹp đẽ kỳ dị, người nào cũng trí dũng song toàn, người người đều kính trọng cho là triệu phi thường. Long Quân ở lâu dưới Thủy Quốc vợ con thường muốn về đất Bắc.
Về tới biên giới, hoàng đế nghe nói rất sợ hãi cho binh ra giữ cửa ải, mẹ con Âu Cơ không thể về được bèn quay về nước Nam mà gọi Long Quân rằng: 
- "Bố ở nơi nào mà để mẹ con tôi cô độc, ngày đêm buồn khổ thế này". 
Long Quân bỗng trở về, gặp nhau ở đất Tương.
 Âu Cơ nói: 
- "Thiếp vốn là người nước Bắc, ở với vua, sinh hạ được trăm con trai, vua bỏ thiếp mà đi, không cùng thiếp nuôi con, làm người vô phu vô phụ, chỉ biết thương mình". 
Long Quân nói: 
- "Ta là nòi rồng, đứng đầu thủy tộc, nàng là giống tiên, sống ở trên đất, tuy khí âm dương hợp lại mà sinh ra con, nhưng thủy hỏa tương khắc, giòng giống bất đồng, khó ở lâu với nhau được, nay phải chia lá. Ta đem năm mươi con về Thủy Phủ chia trị các xứ, năm mươi con theo nàng về ở trên đất, chia nước mà trị. Lên núi, xuống bể, hữu sự báo cho nhau biết, đừng quên". 
Trăm con vâng theo, sau đó từ biệt mà đi. Âu Cơ và năm mươi con lên ở đất Phong Châu suy phục lẫn nhau, cùng tôn người con cả lên làm vua, hiệu là Hùng Vương, lấy tên nước là Văn Lang, đông giáp Nam Hải, tây tới Ba Thục, bắc tới Động Đình hồ, nam tới nước Hồ Tôn (nay là Chiêm Thành). Chia nước làm 15 bộ (còn gọi là quận) là Việt Thường, Giao Chỉ, Chu Diên, Vũ Ninh, Phúc Lộc, Ninh Hải, Dương Tuyền, Lục Hải, Hoài Hoan, Cửu Chân, Nhật Nam, Chân Định, Văn Lang, Quế Lâm, Tượng Quận. Chia các em ra cai trị, lại đặt các em làm tướng văn tướng võ, văn là lạc hầu, võ là lạc tướng. Con trai vua gọi là quan lang, con gái vua gọi là mỵ nương, trăm quan gọi là bồ chính, thần bộc, nữ lệ gọi là xảo xứng (còn gọi là nô tỳ). Bề tôi gọi là hồn, đời đời cha truyền con nối gọi là phụ đạo. Vua đời đời thế tập gọi là Hùng Vương, không hề thay đổi. 
Lúc ấy, dân sống ở ven rừng, xuống nước đánh cá thường bị giống giao long làm hại, bèn nói với vua. 
Vua bảo: "Giống sơn man và giống thủy tộc có thù với nhau, thường ghét nhau cho nên hại nhau đó". 
Khiến người đời lấy mực xăm vào mình theo hình Long Quân, theo dạng thủy quái. Từ đó, dân không bị tai họa giao long làm hại nữa. Tục xăm mình của dân Bách Việt cũng bắt đầu từ đấy. 
Hồi quốc sơ, dân không đủ đồ dùng, phải lấy vỏ cây làm áo, dệt cỏ gianh làm chiếu, lấy cốt gạo làm rượu, lấy cây quang lang, cây tung lư làm cơm (có chỗ viết là uống), lấy cầm thú, cá, ba ba làm mắm, lấy rễ gừng làm muối, cầy bằng dao, trồng bằng lửa. Đất sản xuất được nhiều gạo nếp, lấy ống tre mà thổi cơm. Bắc gỗ làm nhà để tránh hổ sói. Cắt tóc ngắn để dễ đi lại trong rừng rú. Đẻ con ra lấy lá chuối lót cho nằm, có người chết thì giã cối làm lệnh, người lân cận nghe tiếng đến cứu. Chưa có trầu cau, việc hôn thú giữa nam nữ lấy gói đất làm đầu, sau đó mới giết trâu dê làm đồ lễ, lấy cơm nếp để nhập phòng cùng ăn, sau đó mới thành thân. 
Đó trăm người con trai chính là tổ tiên của người Bách Việt vậy.
Nguồn: http://vi.wikisource.org/wiki/L%C4%A9nh_Nam_ch%C3%ADch_qu%C3%A1i/Truy%E1%BB%87n_h%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_B%C3%A0ng

Thứ Sáu, 11 tháng 7, 2014

Lê Xuân Khiêm: Đừng cúi đầu làm nô lệ

Người Việt Nam đầu tiên sang Mỹ cũng là người khai hoang lập thành Hòa An, người đã anh dũng hy sinh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.


Về nước dựng thành
Khoảng cuối năm 1854 đầu năm 1855, ông Khiêm lại xuống tàu quay về châu Á. Về tới đất nước, 
ông chưa dám về quê nhà. Ông viết một bức thư nhờ một Hoa kiều về Hải Phòng thuê tiền một
 ông khách trú đóng vai thầy lang mang thư của ông lên Phú Thọ tìm gặp và trao thư cho người
 anh Trần Mạnh Trí đang làm thầy đồ dạy chữ cho trẻ nhỏ ở trong vùng. 
Trong thư gửi anh, ông Khiêm không đề tên thật mà vẫn ghi là Lee Kim, nhưng khi xem thư, 
ông anh Trần Mạnh Trí nhận biết qua nét chữ và qua ý từ ngầm trong thư. Lúc này, 
Tự Đức đã lên ngôi vua, vừa mới bức tử anh ruột là Hồng Bảo để yên vị. 
Ngoài Bắc Hà các đảng cướp Quảng Nghĩa Đường, Lực Thăng Đường và
 Đức Thắng Đường từ bên Trung Quốc tràn sang đánh phá nhiều tỉnh miền núi
 và vùng trung du và sau đó Cao Bá Quát, Lê Duy Cư, Tạ Văn Phụng... nổi lên.
Ông Trần Mạnh Trí không tin chắc ở ông thầy Tàu, nên khéo léo từ chối viết thư trả lời em,
 mà chỉ nhắn miệng rằng: Gia đình ở nhà bình yên, nhưng người đi xa chưa nên về lúc này.
 Ông Trần Trọng Khiêm nhận được tin nhắn cũng hiểu được thời cuộc, bèn đóng vai người
 Minh Hương (gốc Hoa) đáp tàu biển về Bến Nghé - Sài Gòn rồi chuyển sang ghe nhỏ,
 lên tận miền Tân Thành, tỉnh Định Tường khai hoang lập ấp.
Từ đấy ông Khiêm chiêu mộ thêm người đến mở rộng việc khai hoang, dựng thành Hòa An 
(nay là vùng Thanh Hưng - Đồng Tháp). Dân ấp càng ngày càng đông. Họ suy tôn ông
 Khiêm làm Hương cả, sống thì chỉ huy mọi người bàn việc làm, cư trú, bảo vệ,
 chết thì làm thành hoàng. Tại vùng quê này, ông Khiêm lập gia đình với một cô gái
 thông thạo nghề ruộng đồng thời rất giỏi nghề sông nước. Ông bà có với nhau 5 người con trai,
 lấy họ Lê theo như giấy tờ, nhưng đều đệm chữ Xuân ở giữa để ghi nhớ quê gốc của mình
 là làng Xuân Lũng, gốc tổ Phú Thọ, Bắc Kỳ.
Tranh minh họa. 
Dựng thành chống thực dân Pháp
Năm 1859, Pháp đánh Gia Định rồi chiếm Biên Hòa, Định Tường buộc Tự Đức phải ký 
Hòa ước Nhâm Tuất (1862), nhượng đất miền Đông Nam Bộ cho thực dân Pháp. 
Trương Định (1820 - 1864) hô hào nhân dân tham gia nghĩa quân đánh Pháp. 
Vùng Đồng Tháp có ông Võ Duy Dương giàu lòng thương người được tặng mỹ từ 
Thiên hộ, lại giỏi võ nghệ, giỏi dùng 5 quả linh bằng sắt, nên nhân dân thường gọi là 
ông ngũ linh Thiên hộ Dương. 
Nghe lời Trương Định ông Võ Duy Dương lập nhiều đoàn quân đi đánh Pháp, liên tục 
chiến đấu mặc dù Trương Định đã hy sinh. Trần Trọng Khiêm cũng đưa cả làng ấp Hòa An 
vào tham gia chiến đấu chống Pháp. Dựa theo mô hình chiến lũy của tướng Mỹ Suter đã 
dựng ở phòng tuyến California, ông Kim cũng cho đắp các đồn để bảo vệ Đồng Tháp Mười. 
Đội quân Hòa An do ông Khiêm chỉ huy đã đánh thắng Pháp nhiều trận ở vùng Cai Lậy, Mỹ Tho, 
Cao Lãnh, My Trà... Cuối năm 1868, trong một trận quyết chiến ở Đồng Tháp Mười,
 ông Khiêm bị trúng đạn địch và hy sinh.
Trước khi trút hơi thở cuối cùng, ông dặn anh em nghĩa quân hãy tiếp tục bền gan chiến đấu 
tới cùng. Ông cũng dặn vợ đem đàn con nhỏ lánh qua vùng Rạch Giá, nhắc con cháu đừng
 bao giờ cúi đầu làm nô lệ. Sau này các con trai ông lớn lên chia nhau đi lập nghiệp ở các 
vùng đất thuộc các tỉnh Tây Ninh, Phước Long, An Giang, Kiên Giang, Cà Mau... đến nay đã 
sáu bảy đời những vẫn giữ đúng họ Lê có lót chữ Xuân để luôn ghi nhớ quê tổ xưa là 
vùng đất Xuân Lũng, tỉnh Phú Thọ.
Mộ ông tại làng Hòa An có câu đối: Lòng trời không tựa, tấm gương tiết nghĩa vì nước 
quyên sinh
Chính khí nêu cao, tinh thần Hùng Nhị còn truyền hậu thế.